Με δορυφορικά δεδομένα υψηλής ανάλυσης, το έργο SAT4FOREST χαρτογραφεί δασικά είδη, καύσιμη ύλη και περιοχές Natura 2000, προσφέροντας ένα νέο εργαλείο για την προστασία και τη διαχείριση των ελληνικών δασικών οικοσυστημάτων.
Μία από τις σημαντικότερες εφαρμογές τηλεπισκόπησης για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα αναπτύχθηκε από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, αξιοποιώντας σύγχρονες δορυφορικές τεχνολογίες και δεδομένα υψηλής ευκρίνειας.
Το ερευνητικό έργο SAT4FOREST – Forest Monitoring Service, που ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2024 και ολοκληρώνεται τον Ιούνιο του 2026, αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη επιχειρησιακή εφαρμογή παρακολούθησης των δασικών οικοσυστημάτων σε εθνικό επίπεδο. Το πρόγραμμα εντάσσεται στην εθνική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη του ελληνικού προγράμματος μικροδορυφόρων, με τη συμβολή του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.
Επιστημονικός υπεύθυνος είναι ο διευθυντής του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης του ΑΠΘ, καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Ιωάννης Γήτας.
Δύο βασικές υπηρεσίες για τα ελληνικά δάση
Στο πλαίσιο του SAT4FOREST αναπτύχθηκαν δύο κύριες υπηρεσίες:
- Χαρτογράφηση των τύπων δασών και της δασικής καύσιμης ύλης
- Παρακολούθηση των δασικών οικοσυστημάτων και των περιοχών Natura 2000
Για την υλοποίησή τους αξιοποιούνται πολυφασματικά, υπερφασματικά και ραντάρ (SAR) δορυφορικά δεδομένα υψηλής χωρικής και χρονικής ανάλυσης, επιτρέποντας την παραγωγή εξειδικευμένων χαρτών δασικών ειδών, καύσιμης ύλης και βιοποικιλότητας.
Παράλληλα, μέσω των σύγχρονων τεχνολογιών τηλεπισκόπησης καθίσταται δυνατός ο εντοπισμός πιέσεων και κινδύνων που επηρεάζουν τα δασικά οικοσυστήματα και τις προστατευόμενες περιοχές της χώρας.
Εργαλείο για τη διαχείριση και την πολιτική προστασία
Τα δεδομένα και τα προϊόντα του έργου απευθύνονται στην Κεντρική Δασική Υπηρεσία, τις Διευθύνσεις Δασών και τα Δασαρχεία, στα αρμόδια υπουργεία, αλλά και σε ερευνητικά ιδρύματα και φορείς που αναπτύσσουν εφαρμογές, όπως χάρτες κινδύνου και προσομοιώσεις εξάπλωσης δασικών πυρκαγιών.
Η δυνατότητα παρακολούθησης ολόκληρης της ελληνικής επικράτειας μέσω δορυφόρων επιτρέπει την τακτική επικαιροποίηση των δεδομένων τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο, μειώνοντας το κόστος και τον χρόνο που απαιτείται για επιτόπιες καταγραφές, οι οποίες εξακολουθούν ωστόσο να είναι απαραίτητες για την επαλήθευση των μοντέλων.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα αποτελέσματα του SAT4FOREST θα ενισχύσουν σημαντικά την κατανόηση της κατάστασης των φυσικών πόρων και θα συμβάλουν στον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων πολιτικών προστασίας και διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος.
Στην τελική φάση το πρόγραμμα
Κατά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στις 18 Ιουνίου 2026 με τον πρύτανη του ΑΠΘ, καθηγητή Κυριάκο Αναστασιάδη, παρουσιάστηκε η πρόοδος του έργου, το οποίο βρίσκεται πλέον στην τελική του φάση.
Στη διάρκεια της συζήτησης εξετάστηκε και η προοπτική νέας χρηματοδότησης, που θα επιτρέψει την περαιτέρω ανάπτυξη των υφιστάμενων εφαρμογών και τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους τελικούς χρήστες.
Στη συνάντηση συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο επιστημονικός υπεύθυνος του έργου Ιωάννης Γήτας, ο επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Δημήτριος Σταυρακούδης και εκπρόσωποι των εμπλεκόμενων φορέων.
Το έργο SAT4FOREST υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος μικροδορυφόρων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
