Είκοσι χρόνια μετά, το halkidikinews.gr επιστρέφει στα γεγονότα του Αυγούστου του 2006 μέσα από τα ρεπορτάζ και το φωτογραφικό αρχείο της εποχής, από την πρώτη εστία στο Πολύχρονο έως τις αναζωπυρώσεις, την καταστροφή και την πρώτη μάχη για την επόμενη ημέρα.
Στις 21 Αυγούστου 2006, η Κασσάνδρα βρέθηκε αντιμέτωπη με μία από τις μεγαλύτερες καταστροφές που είχε γνωρίσει μέχρι τότε η Χαλκιδική. Η φωτιά ξεκίνησε το απόγευμα στην περιοχή πάνω από το Πολύχρονο και μέσα σε λίγες ώρες μετατράπηκε σε ένα τεράστιο πύρινο μέτωπο, που κινήθηκε προς τη Χανιώτη, το Πευκοχώρι, την Κρυοπηγή και στη συνέχεια προς τη Νέα Σκιώνη, την Αγία Παρασκευή και τη Μόλα Καλύβα.
Οι επόμενες ημέρες ήταν εφιαλτικές. Οικισμοί εκκενώθηκαν, κάτοικοι και τουρίστες αναζήτησαν ασφαλή διέξοδο ακόμη και δια θαλάσσης, σπίτια, ξενοδοχεία, επιχειρήσεις και μεγάλες δασικές εκτάσεις καταστράφηκαν, ενώ οι πυροσβεστικές δυνάμεις έδωσαν μια πολυήμερη μάχη με τις φλόγες.
Το halkidikinews.gr ήταν εκεί
Το halkidikinews.gr είχε μόλις λίγους μήνες ζωής -είχε ξεκινήσει τον Μάιο του 2006- όταν ξέσπασε η μεγάλη φωτιά. Από την πρώτη στιγμή, το site βρέθηκε στο πεδίο και κατέγραψε την εξέλιξη της πυρκαγιάς, ώρα προς ώρα, ενώ ο Θοδωρής Δούκας που κάλυπτε παράλληλα τα γεγονότα για την εφημερίδα «Μακεδονία» και η Μαρία Παπαδημητρίου μετέφεραν εικόνες και δηλώσεις από την Κασσάνδρα.
Είκοσι χρόνια μετά, τα τότε ρεπορτάζ και οι φωτογραφίες επιστρέφουν από το αρχείο. Όχι μόνο ως μια καταγραφή μιας μεγάλης φυσικής καταστροφής, αλλά και ως ένα δημοσιογραφικό αποτύπωμα της Χαλκιδικής εκείνων των ημερών.
Δευτέρα 21 Αυγούστου - Η Κασσάνδρα παραδίδεται στις φλόγες
Στις 17:45, κάτοικοι του Πολυχρόνου ενημέρωσαν την Πυροσβεστική για εστίες φωτιάς στο δάσος. Μέσα στα επόμενα λεπτά πυροσβεστικά οχήματα ξεκίνησαν για την περιοχή, ενώ νέες αναφορές έφταναν από τη Χανιώτη και το Πευκοχώρι.
Στις 18:15 τα πύρινα μέτωπα είχαν ήδη πολλαπλασιαστεί και οι άνεμοι ευνοούσαν την εξάπλωση της φωτιάς.
Στις 20:00 η εικόνα ήταν δραματική. «Η Κασσάνδρα φλέγεται», καταγράφαμε τότε. Από το Πολύχρονο μέχρι τη Χανιώτη επικρατούσε κόλαση και η Αστυνομία άρχισε να εκκενώνει ξενοδοχεία.
Στις 21:30 η φωτιά πέρασε τον κεντρικό δρόμο στο Πολύχρονο και το Πευκοχώρι, ενώ άρχισαν να καίγονται τα πρώτα σπίτια. Η ηλεκτροδότηση διακόπηκε στις πληγείσες περιοχές και λεωφορεία μετέφεραν τουρίστες προς τα Νέα Μουδανιά και τη Θεσσαλονίκη.
Λίγο αργότερα η Χανιώτη παραδόθηκε στις φλόγες. Σπίτια, αυτοκίνητα και ένα σούπερ μάρκετ καταστράφηκαν.
Στο ξενοδοχειακό συγκρότημα Αμφιτρίτη-Τρίτων δεκάδες άνθρωποι, ανάμεσά τους και μικρά παιδιά, παρέμεναν εγκλωβισμένοι, χωρίς δυνατότητα ασφαλούς εξόδου από την ξηρά.
Η θάλασσα έγινε δρόμος διαφυγής
Στις 22:30 ιδιωτικά σκάφη και σκάφη του Λιμενικού άρχισαν να μεταφέρουν κόσμο προς την απέναντι ακτή της Σιθωνίας.
Εκείνη τη νύχτα ένας 41χρονος Γερμανός τουρίστας έχασε τη ζωή του από ανακοπή καρδιάς, ενώ προσπαθούσε να ανέβει σε βάρκα. Ένας 70χρονος μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Πολυγύρου με εγκαύματα στα χέρια.
Το Κέντρο Υγείας Κασσανδρείας δεχόταν δεκάδες κλήσεις για αναπνευστικά και καρδιακά προβλήματα, ενώ στην περιοχή έφτασαν συνολικά 16 ασθενοφόρα.
Στις 23:00 η περιοχή κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Η πρώτη νύχτα ήταν εφιαλτική.
Τρίτη 22 Αυγούστου - Η φωτιά αναζωπυρώνεται
Το πρωί τα εναέρια μέσα ξεκίνησαν ξανά τις ρίψεις νερού. Η φωτιά ήταν ανεξέλεγκτη σε δύο μέτωπα συνολικού μήκους περίπου 30 χιλιομέτρων, ενώ οι πρώτες εκτιμήσεις μιλούσαν για περίπου 40.000 στρέμματα καμένης δασικής έκτασης και καλλιεργειών.
Το βράδυ, όμως, η κατάσταση έμοιαζε να βελτιώνεται.
Στις 23:00 η φωτιά είχε περιοριστεί στο δασικό τόξο Πολυχρόνου - Κασσανδρινού - Νέας Σκιώνης.
Η αισιοδοξία δεν κράτησε για πολύ.
03:00 - Ο εφιάλτης επιστρέφει
Τα ξημερώματα της επόμενης ημέρας η φωτιά αναζωπυρώθηκε.
Το μέτωπο πέρασε ξανά στην επίθεση και κατέκαψε το δάσος στην ευρύτερη περιοχή Κασσανδρινού - Μόλα Καλύβα - Νέας Σκιώνης - Αγίας Παρασκευής.
Ξενοδοχειακές μονάδες, σπίτια και αυτοκίνητα στη Μόλα Καλύβα καταστράφηκαν. Σπίτια κάηκαν στα Λουτρά της Αγίας Παρασκευής, ενώ οι φλόγες πέρασαν ακόμη και στην απέναντι πλευρά της επαρχιακής οδού Μουδανιών–Κασσάνδρας.
Η τρίτη ημέρα αποδείχθηκε εξίσου δραματική με την πρώτη.
Στην περιοχή επιχειρούσαν δεκάδες πυροσβεστικά οχήματα, υδροφόρες, μηχανήματα των δήμων, πυροσβέστες, πεζοπόρα τμήματα και κάτοικοι.
Οι δηλώσεις στο HalkidikiNews
Τις δραματικές εκείνες ημέρες, το HalkidikiNews δεν περιορίστηκε στην καταγραφή των γεγονότων, αλλά μετέφερε και τις δηλώσεις των ανθρώπων που είχαν την ευθύνη της διαχείρισης της κρίσης.
Στις 22 Αυγούστου 2006, ο τότε Γενικός Γραμματέας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, Γιώργος Τσιότρας, μιλώντας στο HalkidikiNews, εξέφραζε την αισιοδοξία του για την εξέλιξη της επιχείρησης, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα ενισχύονταν ξανά οι άνεμοι.
«Είμαστε αισιόδοξοι ότι η πυρκαγιά θα κατασβεστεί σύντομα, αν δεν πνεύσουν για άλλη μια φορά ισχυροί άνεμοι».
22 Αυγούστου 2006. Ο Γιώργος Τσιότρας σε δήλωσή του στο HalkidikiNews, κατά τη διάρκεια της μεγάλης πυρκαγιάς στην Κασσάνδρα. Από το αρχείο του halkidikinews.gr.
Ο κ. Τσιότρας είχε τότε γνωστοποιήσει επίσης ότι η περιοχή επρόκειτο να κηρυχθεί αναδασωτέα, ενώ είχε αναφερθεί και στην αποζημίωση των πληγέντων.
Από την πλευρά του, ο τότε δήμαρχος Παλλήνης Κώστας Καπούλας, μιλώντας επίσης στο HalkidikiNews, περιέγραφε την προσπάθεια επιστροφής των οικισμών στην κανονικότητα και τη μεγάλη προσπάθεια για την αποκατάσταση των υποδομών.
«Καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να αποκατασταθούν οι βλάβες στα δίκτυα ύδρευσης και να καθαρίσουμε το συντομότερο όλα τα δημοτικά διαμερίσματα».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην τουριστική κίνηση, σημειώνοντας ότι η πλειονότητα των επισκεπτών παρέμενε στην περιοχή και ότι, σύμφωνα με την ενημέρωση από τους tour operators, τα προγραμματισμένα γκρουπ ξένων τουριστών θα έφταναν κανονικά.
Τις δηλώσεις από εκπροσώπους φορέων πήρε για το HalkidikiNews η δημοσιογράφος Μαρία Παπαδημητρίου, επικεφαλής σήμερα της δημοτικής παράταξης "Κασσάνδρα Μπροστά" και συνεργάτης τότε του halkidikinews.gr.
Ο αείμνηστος Κώστας Καπούκλας, δήμαρχος Παλλήνης σε δήλωσή του στο HalkidikiNews, κατά τη διάρκεια της μεγάλης πυρκαγιάς στην Κασσάνδρα. Από το αρχείο του halkidikinews.gr.
Η Δημόσια συγγνώμη
Την ίδια ώρα, η εικόνα της καταστροφής προκαλούσε σοκ και σε κυβερνητικό επίπεδο. Ο υπουργός Μακεδονίας-Θράκης Γιώργος Καλαντζής, που βρέθηκε στην Κασσάνδρα και συντόνιζε το έργο της κατάσβεσης, ζήτησε δημόσια συγγνώμη «γι' αυτά που τυχόν δεν κάναμε, εξαιτίας του άγχους και των πιεστικών στιγμών» που προηγήθηκαν.
Ο ίδιος παραδέχθηκε ότι «δεν είναι μόνο το γεγονός ότι δεν πέταξαν τα Canadair, αλλά θα έπρεπε να έχουν ληφθεί και άλλα μέτρα».
Η Κασσάνδρα προσπαθεί να επιστρέψει στην κανονικότητα
Την τρίτη ημέρα, παρά τις νέες καταστροφές, άρχισε παράλληλα μια άλλη μάχη: να ξαναλειτουργήσουν οι οικισμοί.
Η ηλεκτροδότηση και η υδροδότηση αποκαταστάθηκαν σε Πολύχρονο, Χανιώτη και Πευκοχώρι. Συνεργεία των δήμων καθάριζαν τους δρόμους και τις πλατείες, ενώ οι κάτοικοι έπιασαν σκούπες και λάστιχα και συμμετείχαν στον καθαρισμό.
Και συνέβη κάτι που τότε θεωρήθηκε εντυπωσιακό:
οι παραλίες άρχισαν να γεμίζουν ξανά.
Τουρίστες που είχαν ήδη κάνει κρατήσεις παρέμειναν στην περιοχή, ενώ νέα γκρουπ ξένων επισκεπτών συνέχισαν να φτάνουν στην Κασσάνδρα.
Η τοπική κοινωνία προσπαθούσε να δείξει ότι, παρά την καταστροφή, η Κασσάνδρα παρέμενε ασφαλής και μπορούσε να συνεχίσει να φιλοξενεί τους επισκέπτες της.
Τέταρτη ημέρα - Μικρές εστίες, μεγάλη προσπάθεια
Την τέταρτη ημέρα η εικόνα άρχισε να βελτιώνεται.
Οι μεγάλες φλόγες είχαν περιοριστεί και οι πυροσβεστικές δυνάμεις αντιμετώπιζαν πλέον μικρότερες εστίες σε δύσβατες δασικές περιοχές.
Την ίδια ώρα, η τουριστική δραστηριότητα συνέχιζε.
Νέα γκρουπ Γερμανών και Άγγλων τουριστών έφτασαν στην περιοχή, ενώ επιτροπή πραγματογνωμόνων που εκπροσωπούσε τουριστικούς πράκτορες της Αγγλίας πραγματοποίησε αυτοψία.
Την Τετάρτη το βράδυ, η τότε υπουργός Τουρισμού Φάνη Πάλλη-Πετραλιά επισκέφθηκε τη Χανιώτη και ανακοίνωσε πρόγραμμα τουριστικής προβολής της περιοχής στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Παράλληλα, το Επιμελητήριο Χαλκιδικής ζητούσε μέτρα για τις επιχειρήσεις που είχαν πληγεί, μεταξύ άλλων μετάθεση φορολογικών και ασφαλιστικών οφειλών, άτοκα δάνεια και αναστολή δημοτικών φόρων και τελών.
Η μάχη πλέον δεν ήταν μόνο απέναντι στη φωτιά.
Ήταν και απέναντι στις οικονομικές συνέπειες της καταστροφής.
Πέμπτη ημέρα - Η επόμενη μάχη αρχίζει
Την πέμπτη ημέρα η πυρκαγιά είχε περιοριστεί σε μικρές εστίες, κυρίως σε δύσβατες περιοχές του δάσους του Κασσανδρινού.
Οι πυροσβεστικές δυνάμεις παρέμεναν ισχυρές, με 80 οχήματα και 150 άνδρες, ενώ επιχειρούσαν δύο πυροσβεστικά αεροπλάνα και δύο ελικόπτερα.
Την ίδια στιγμή άρχισε οργανωμένα η καταγραφή των ζημιών.
Σπίτια, επιχειρήσεις, ελαιόδεντρα και μελισσοσμήνη καταγράφονταν από τα συνεργεία του Δήμου Παλλήνης, ενώ προγραμματίζονταν αυτοψίες από τα αρμόδια κρατικά συνεργεία.
Το μεγάλο πρόβλημα ήταν πλέον ο χειμώνας
Στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας πραγματοποιήθηκε σύσκεψη με τη συμμετοχή των αρμόδιων υπηρεσιών Δασών και Αναδασώσεων.
Το ζητούμενο ήταν σαφές:
να προχωρήσουν άμεσα τα αντιπλημμυρικά και αντιδιαβρωτικά έργα πριν από τα πρωτοβρόχια.
Το Δασαρχείο Κασσάνδρας θα προχωρούσε στην κήρυξη των καμένων εκτάσεων ως αναδασωτέων, ενώ η Διεύθυνση Δασών Χαλκιδικής θα συνέτασσε τη σχετική μελέτη αντιπλημμυρικών και αντιδιαβρωτικών έργων.
Παράλληλα, η Διεύθυνση Αναδασώσεων Θεσσαλονίκης θα εισηγούνταν τις διαδικασίες για την επιστημονικά ορθή αναδάσωση.
Ο Γενικός Γραμματέας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Γιώργος Τσιότρας δήλωνε τότε ότι βασική προτεραιότητα ήταν να προστατευθούν οι καμένες εκτάσεις και να αποτραπεί οποιαδήποτε προσπάθεια οικοπεδοποίησης ή παράνομης δόμησης.
Η καταστροφή είχε τελειώσει.
Η μάχη για την προστασία της καμένης Κασσάνδρας μόλις άρχιζε.
Είκοσι χρόνια μετά
Ο Αύγουστος του 2006 έμεινε χαραγμένος στη μνήμη της Κασσάνδρας.
Μέσα σε πέντε ημέρες, η φωτιά πέρασε από το Πολύχρονο και τη Χανιώτη στη Νέα Σκιώνη, την Αγία Παρασκευή και τη Μόλα Καλύβα, αφήνοντας πίσω της τεράστιες καμένες εκτάσεις, κατεστραμμένες περιουσίες και έναν ολόκληρο τόπο να προσπαθεί να ξανασταθεί στα πόδια του.
Οι άνθρωποι καθάρισαν τους οικισμούς. Οι τουρίστες παρέμειναν. Οι επιχειρήσεις προσπάθησαν να σταθούν ξανά όρθιες. Οι υπηρεσίες σχεδίασαν αντιπλημμυρικά έργα και αναδάσωση.
Και η Κασσάνδρα συνέχισε.
Είκοσι χρόνια μετά, όμως, η μνήμη εκείνων των ημερών δεν είναι μόνο ιστορική.
Το φετινό καλοκαίρι, η πυρκαγιά στη Σίβηρη έφερε ξανά στην επιφάνεια την ίδια αγωνία: την προστασία των καμένων εκτάσεων, την ασφάλεια των οικισμών, τα ρέματα, τα αντιπλημμυρικά έργα και την επόμενη ημέρα μιας περιοχής που εξαρτά σε μεγάλο βαθμό την οικονομία της από τον τουρισμό.
Δεν είναι η ίδια φωτιά. Δεν είναι η ίδια εποχή.
Είναι όμως μια υπενθύμιση ότι η Κασσάνδρα έχει ξαναζήσει τον εφιάλτη και γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει η επόμενη ημέρα.
Η Κασσάνδρα θυμάται. Και περιμένει...
Η εμπειρία του 2006 απέδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο πόσο γρήγορα μπορεί μια πυρκαγιά να μετατραπεί σε καταστροφή, όταν συνδυαστούν οι καιρικές συνθήκες, η ξηρασία και η ευάλωτη δασική ζώνη με τους οικισμούς και τις τουριστικές περιοχές.
Είκοσι χρόνια μετά, η Κασσάνδρα δικαιούται να ζητεί περισσότερα. Περισσότερη πρόληψη, καλύτερη αντιπυρική οργάνωση, έργα προστασίας, συντήρηση των υποδομών και έναν σχεδιασμό που να λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές ανάγκες ενός από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της χώρας.
Και το ίδιο ισχύει για ολόκληρη τη Χαλκιδική. Γιατί η προστασία των δασών, των οικισμών, των κατοίκων και των εκατομμυρίων επισκεπτών που επιλέγουν κάθε χρόνο τον τόπο μας δεν μπορεί να αποτελεί υπόθεση μόνο των ημερών της κρίσης. Είναι ευθύνη που πρέπει να ασκείται πριν από αυτήν.
Η Κασσάνδρα θυμάται. Και περιμένει από κάθε κυβέρνηση, κάθε αρμόδια αρχή και κάθε φορέα περισσότερα, ώστε η επόμενη μεγάλη φωτιά να μη βρει τον τόπο ξανά απροετοίμαστο.
του Θοδωρή Δούκα
Τα στοιχεία του αφιερώματος προέρχονται από το προσωπικό δημοσιογραφικό αρχείο του Θοδωρή Δούκα, από τα ρεπορτάζ του HalkidikiNews.gr και από τα δημοσιεύματα της εφημερίδας «Μακεδονία» του Αυγούστου 2006.
